CITYTRIP | ROEMENIË – Boekarest: de verrassing van Oost-Europa

Boekarest staat zelden bovenaan het verlanglijstje van de Joodse reiziger. Maar wie de Roemeense hoofdstad een kans geeft, ontdekt een stad met een rijke en bewogen Joodse geschiedenis, drie actieve synagogen, een indrukwekkend joods theater én een verrassend levendig stadscentrum. En dat alles op amper twee uur vliegen van Brussel.

Een stad die verrast

Boekarest heeft een imago dat zijn werkelijkheid niet dekt. Wie ‘Roemenië’ zegt, denkt aan grijze communistische appartementsblokken, maar de werkelijkheid van de hoofdstad is een stuk kleurrijker. De Calea Victoriei, de historische boulevard van de stad, pronkt met neoclassicistische paleizen en art-nouveaugevels. Het oude stadscentrum Lipscani — vernoemd naar de Leipziger kooplieden die er handel dreven — bruist van kleine restaurantjes, wijnbars en vintage winkeltjes. De omvang van het Paleis van het Parlement, het megalomane bouwproject van dictator Ceaușescu, moet je met eigen ogen gezien hebben om het te geloven: het is na het Pentagon het grootste administratieve gebouw ter wereld.

Boekarest is ook een jonge stad in beweging. Nieuwe generaties Roemenen herontdekken hun eigen geschiedenis, inclusief de Joodse erfenis die decennialang verdrongen werd. Dat merk je in de musea, in de renovaties van historische synagogen en in de trots waarmee lokale gidsen vertellen over de intellectuelen, kunstenaars en zakenlieden die de stad groot maakten.

Een gemeenschap met diepe wortels

De eerste Sefardische Joden vestigden zich in Boekarest rond 1550, handelslieden uit het Ottomaanse Rijk die de Donau overstaken op zoek naar nieuwe markten. In de eeuwen daarna volgden Asjkenazische golven uit Polen en Oekraïne. Rond 1912 telde de stad maar liefst 44.000 Joden en zo’n zeventig synagogen. In 1948, net na de oorlog, was de gemeenschap gegroeid tot een piek van 150.000 zielen — een van de grootste Joodse gemeenschappen in Oost-Europa.

Wat volgde was een dubbele tragedie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden circa 400.000 Roemeense Joden vermoord, velen in de verschrikkelijke deportaties naar Transdniëstrië. Na de oorlog emigreerden tienduizenden naar Israël of de Verenigde Staten, geholpen — ironisch genoeg — door het communistische regime dat Joodse emigratie gedoogde in ruil voor deviezen uit het Westen. Vandaag telt de gemeenschap nog zo’n 3.000 leden, grotendeels ouderen. Maar de culturele infrastructuur die zij in stand houden is opmerkelijk levendig.

Joodse plekken om te bezoeken

Het Joodse kwartier bevindt zich ten zuiden van de Oude Stad, tussen Piața Unirii en de wijk Dristor. Een groot deel werd in de jaren ’80 gesloopt door Ceaușescu om zijn ‘Stad van de Toekomst’ te bouwen — een wonde die lokale Boekarestenaren nog steeds ‘Hiroshima’ noemen. Toch bleven de mooiste gebouwen bewaard.

De Choral Temple (Templul Coral, Str. Sfânta Vineri 9) is het absolute pronkstuk. Gebouwd in 1866 naar het voorbeeld van de grote synagoge in het Weense Leopoldstadt, heeft dit baksteen-en-Moors bouwwerk twee vrouwengalerijen die aan een operahuis doen denken. De synagoge is nog actief en herbergt de meest levendige gemeenschap. Een bezoek op sjabbat geeft de beste indruk van het religieuze leven.

Het Joods Museum (Str. Mamulari 3) is ondergebracht in de vroegere Unirea Sfântă-synagoge uit 1850, een weelderige mix van Moorse, Romaanse en Byzantijnse elementen. Drie verdiepingen vol boeken, rituele voorwerpen, schilderijen en documenten schetsen de rol van Joden in de Roemeense samenleving. De toegang is gratis en de sfeer is intiem: ring aan de bel aan het hek en wacht tot iemand opendoet. Gesloten op vrijdag, zaterdag en maandag.

Het Joods Staatstheater (Str. Iuliu Barasch 15) is misschien wel de meest bijzondere plek van allemaal. Het is het oudste Jiddischtalige theater ter wereld met ononderbroken werking. Meer dan een kwart van de voorstellingen wordt gespeeld in het Jiddisch — door acteurs die, opmerkelijk genoeg, vaak niet-Joods zijn maar de taal leerden uit liefde voor het repertoire. Het theater organiseert ook het jaarlijkse Internationaal Jiddisch Theaterfeest.

Het Holocaust-herdenkingsmonument, geopend in 2009, staat in het hart van het voormalige kwartier en weerspiegelt hoe Roemenië zijn eigen aandeel in de Sjoa pas recent publiekelijk erkent. Een ingetogen en ontroerende plek.

Koosjer eten: een bloeiende scene

Wie tien jaar geleden koosjer wilde eten in Boekarest, had weinig keuze. Dat is radicaal veranderd. De stad telt vandaag vier kosjere restaurants, een kosjere kruidenierswinkel en een actief Chabadcentrum — een aanbod dat zelfs grotere steden overtreft. Zie https://www.gokosher.com/en/romania

Moise House (Strada Occidentului 41) is het kloppende hart van de kosjere scene. In dit complex vind je zowel een vleesrestaurant als een melkrestaurant, naast een goed gesorteerde kosjere winkel met producten uit Israël en Europa. Het vleesrestaurant biedt een uitgebreid Israëlisch-Roemeens menu — van shakshuka en gegrild vlees tot mamaligă (Roemeense polenta) — en is open van zondag tot en met donderdag van 11 tot 23 uur. Op vrijdag voor sjabbat kan besteld worden. De supervisie is Mehadrin onder rabbijn Shlomo Baksht. Wie ook wil overnachten: boven het restaurant bevinden zich de appartementen van Moise House, sjabbat-vriendelijk met handsleutels.

Avraham Kosher (Bulevardul Ion C. Brătianu 29) is een Israëlisch getint vleesrestaurant in het centrum, vlakbij de Oude Stad en Piața Unirii. Open van zondag tot woensdag van 12 tot 22.30 uur, donderdag tot 23 uur en vrijdag tot 15 uur. De supervisie is van rabbijn Raphael Shafer, opperrabbijn van Roemenië — let op: het vlees is regulier koosjer, niet Mehadrin.

Bereshit (Str. Tache Ionescu 9, op de tweede verdieping van de Yeshoah Tova-synagoge) is het restaurant van het Chabadcentrum. Het is open van maandag tot donderdag: ’s ochtends met een pareve ontbijt, ’s middags en ’s avonds met vlees- en visgerechten. De supervisie is Chabad, onder de plaatselijke sjaliach. Op sjabbat kan men deelnemen aan de sjabbatsmaaltijden in het Chabadcentrum zelf, mits vooraf ingeschreven via hun website.

Zadok B’Sarim: een kleinere vleesgelegenheid in de stad, koosjer gecertificeerd. Raadpleeg actuele beoordelingen voor een bezoek.

Voor sjabbat kan men bij Moise House en het Chabadcentrum vooraf sjabbatsmaaltijden bestellen of aansluiten bij de gemeenschappelijke maaltijden. Wie wil bidden, terecht bij de Yeshoah Tova-synagoge (de Chabad-sjoel), waar elke sjabbat diensten worden gehouden.

Verder dan het joodse kwartier

Een citytrip naar Boekarest loont ook om heel andere redenen.

Therme Bucharest: vlak bij het vliegveld bevindt zich een van de grootste wellnesscentra van Europa. Binnenbaden met zestien glijbanen, buitenjacuzzi’s met uitzicht op de skyline, tientallen saunas en behandelruimtes — Therme is een wereld op zich, ideaal voor een halve dag ontspanning, ook in de winter.

Kasteel Bran: zo’n 170 km ten noordwesten van Boekarest, in de uitlopers van de Karpaten, ligt het sprookjesachtige Bran-kasteel — populair als ‘Dracula’s kasteel’, al is de connectie met Bram Stokers roman eerder indirect. Het 14de-eeuwse fort thront boven een bergpas en is omgeven door een pittoresk dorp met marktkraampjes. Combineer het bezoek met de middeleeuwse binnenstad van Brașov, een half uur verderop.

Kasteel Peleș: in Sinaia, eveneens in de Karpaten, ligt het neo-renaissance zomerkasteel van de Roemeense koningsfamilie, gebouwd in 1883. Het interieur is een overweldigende mix van Duits vakwerk, Venetiaans glas, Moors stucwerk en Turkse zitkamers. Ronduit een van de mooiste koninklijke residenties van Europa.

Wijk Cotroceni: voor wie liever in de stad blijft, biedt de groene villawijk Cotroceni een wandeling langs jugendstilpaleizen, botanische tuinen en het presidentiële paleis. Boekarest droeg niet voor niets de bijnaam ‘het kleine Parijs’.

Wanneer reizen en hoe er geraken

De beste tijd voor een citytrip naar Boekarest is het voorjaar (april–mei) en de vroege herfst (september–oktober). Dan is het aangenaam warm, zijn de parken en terrassen op hun mooist en zijn de toeristische drukte en de prijzen nog behapbaar. De zomers kunnen gloeiend heet zijn (boven 35°C), de winters gaan regelmatig onder nul — al heeft die ook haar charme, zeker voor een bezoek aan Therme of de besneeuwde Karpaten.

Vanuit Brussel zijn er rechtstreekse vluchten naar Boekarest-Otopeni (Henri Coandă International Airport). De vlucht duurt gemiddeld 2 uur en 40 minuten — vergelijkbaar met een vlucht naar Madrid of Rome. Vliegtuigmaatschappijen die de route Brussels Airport–Boekarest rechtstreeks verzorgen, zijn Brussels Airlines, FlyOne Romania, HiSky en Tarom. Wie wil vergelijken, kan ook via Ryanair of Wizz Air vliegen, soms met vertrek vanuit Charleroi. Goedkope tickets zijn bij vroeg boeken te vinden voor minder dan 100 euro heen-en-terug.

Boekarest verdient een tweede kans

Boekarest is geen stad die zichzelf opdringt. Ze vraagt geduld en nieuwsgierigheid. Maar wie bereid is te slenteren door het voormalige Joodse kwartier, aan te bellen bij een synagoge, een Jiddische voorstelling bij te wonen of op een terras in Lipscani te zitten met een glas Fetească Neagră, wordt beloond. Met verhalen, smaken en beelden die lang bijblijven — en het besef dat de Joodse beschaving in Oost-Europa, ook na alles wat ze doorstond, hier nog steeds leeft en klopt.

Artikel via Heritage Dialogue vzw