“Besnijdenisdebat toont hoe moeilijk seculiere Westen minderheden begrijpt”, Jinnih Beels (Vooruit)

Van het cordon sanitaire en de toekomst van haar politieke loopbaan tot Joodse besnijdenis, de beveiliging van de Antwerpse Jodenbuurt, Gaza en de strijd van de boeren: Jinnih Beels gaat geen enkel gevoelig onderwerp uit de weg.

In een openhartig gesprek met Joods Actueel hekelt Beels het politieke eenheidsdenken, waarschuwt ze voor het lichtzinnige gebruik van termen als ‘antisemitisme’ en ‘genocide’ en verdedigt ze de vrijheid van godsdienst. Ook over haar eigen politieke toekomst laat ze de deur op een kier: “Een paar jaar in de politiek is een eeuwigheid.”

GUIDO JORIS

Joods Actueel — Meteen met de deur in huis: je krijgt veel kritiek omdat je het gesprek aanging met Tom Van Grieken. Mijn kritiek is vooral dat noch Van Grieken, noch Sam Van Rooy het lef heeft om afstand te nemen van bepaalde individuen en hun achterban.

Jinnih Beels — Onze premier zegt over het Vlaams Belang exact hetzelfde. Hij stelt dat het hoog tijd is om afstand te nemen van een aantal individuen binnen de partij, omdat ze gedrag vertonen dat onaanvaardbaar is. Ik ben het daar fundamenteel mee eens: als ze geen einde maken aan dat soort uitspraken en visies, is het ook voor mij uitgesloten om met hen aan tafel te zitten.

Ik ben het met veel zaken die het Vlaams Belang uitdraagt niet eens. Maar wat ik niet kan aanvaarden, is dat wij in een democratie, waarin zeven partijen als democratisch erkend zijn, dan eigenlijk — omdat het ons beter uitkomt — gaan doen alsof een van die zeven partijen ondemocratisch is. Als dat inderdaad het geval is, dan moet het Vlaams Belang zijn activiteiten stopzetten. Dat vind ik hypocriet aan het hele discours, hoe moeilijk ik het soms ook heb met de manier waarop zij politiek bedrijven en hoe ver mijn visie soms ook van de hunne staat.

Toch vind ik het heel belangrijk om met hen in gesprek te blijven en te proberen te begrijpen waarom zij zo succesvol zijn in Vlaanderen. Komaan, Vlaanderen heeft zes miljoen inwoners. Een miljoen van hen staat achter het Vlaams Belang. Daar moeten wij ons als beleidsmakers bewust van zijn. En ik wil die een miljoen kiezers niet demoniseren. Dat is pas ondemocratisch, want dan zeg je dat die kiezers niet meetellen. Dat is ook de reden waarom ik de dialoog zal blijven aangaan.

Ik doe dit voornamelijk omdat ik denk dat we de oplossingen die Vlaanderen nodig heeft voor de problemen die er zijn, niet aan de extremen mogen overlaten. Uit liefde voor mijn land, uit liefde voor mijn regio en uit liefde voor mijn stad. Ik geloof trouwens niet dat al die kiezers racistisch zijn, wel dat zij misnoegd zijn. Dan is het aan ons om naar hen te luisteren. Het is te gemakkelijk om te leven in een wereld waarin je alleen praat of samenleeft met mensen die jouw visie delen.

Joods Actueel — Welk mechanisme speelt daarin? Volgens mij is dat het eenheidsdenken dat de media dagelijks uitdragen.

Jinnih Beels — Ja, maar dat eenheidsdenken is niet alleen aanwezig in de media. Er is een zeer luide sociale bubbel die dat ondersteunt. Zij gaan ervan uit dat hun oordeel getuigt van een superieure visie: zo hoort het. Ik probeer bescheiden te zijn en anderen met open vizier te benaderen. Dat betekent niet dat ik geen mening heb. Maar die zal wel gebaseerd zijn op feiten en niet op gevoelens. Er zijn ook journalisten die zonder te oordelen openstaan voor ideeën die misschien niet rechtstreeks aansluiten bij hun bubbel of hun omgeving. Maar ze zijn eerder zeldzaam.

Joods Actueel — Een aantal politici heeft zich op de ‘Joodse besnijdenis’ gestort, waarbij de argumentatie geen al te frisse indruk nalaat. De VRT pookte het vuur op en een journalist begon er zelfs over tijdens een Holocaustherdenking op de Belgiëlei. Veel mensen vonden dat een grove verstoring van de sereniteit. Hoe kijk jij naar dit debat?

Jinnih Beels — Voor mij is het debat over de besnijdenis en de manier waarop het gevoerd wordt een symptoom van een fundamenteel probleem. Het gaat over het onvermogen van de seculiere westerse samenleving om religieuze minderheden te begrijpen en te accommoderen binnen een democratisch kader. Het is verontrustend dat een praktijk die fundamenteel is voor de Joodse — en in brede zin ook islamitische — identiteit, ter discussie wordt gesteld zonder ernstig rekening te houden met de betekenis ervan voor de gemeenschap. Zelfs mijn eigen kind weet beter en omschrijft democratie als: “Iedereen heeft het recht op zijn eigen mening en manier van zijn.” Wat jammer dat die definitie door de praktijk wordt tegengesproken. De pragmatische oproep van premier De Wever om dit debat niet via de media, maar achter de schermen te voeren, getuigt van inzicht. Mijn punt is dat vrijheid van godsdienst een grondrecht is. Een democratie die dat grondrecht selectief toepast naargelang een praktijk binnen het dominante morele kader past, is inconsistent. Ik kan alleen maar oproepen om wat meer bescheidenheid aan de dag te leggen en tegelijkertijd de moraalridderij vanuit een zelfbenoemde superioriteit na te laten.

Joods Actueel — Uit een vorig gesprek herinner ik me dat je geen grote voorstander bent van militairen in de Joodse buurt.

Jinnih Beels — Mijn fundamentele bezwaar is dat militairen daarvoor niet het meest geschikt zijn. Het leger is opgeleid om buitenlandse vijanden te bestrijden, niet om binnenlandse veiligheidstaken op te nemen. Binnenlandse veiligheid is het werk van de politie — en de Antwerpse politie is goed uitgerust en degelijk opgeleid. Een betere oplossing is het inzetten van de mobiele eenheden: pelotons die worden ingezet tijdens grootschalige ordediensten. Antwerpen beschikt over zes à zeven van die pelotons, elk met ongeveer veertig man. Het is eenvoudig: wijs één peloton toe aan de beveiliging van de Joodse gemeenschap. Dat levert vier secties op, wat een wereld van verschil is ten opzichte van de huidige situatie, waarbij twee militairen slechts twee straten kunnen bewaken. Met één peloton kun je zowel een statische als een mobiele patrouille organiseren — en bij een incident kunnen zij effectief interveniëren, omdat het politieagenten zijn die voor precies die taak zijn opgeleid. Wie de wet wil aanpassen zodat het leger dat wel kan, maakt er in feite veredelde politieambtenaren van. Dan kun je beter gewoon de rijkswacht in ere herstellen. Als de overheid die richting wil uitgaan, moet ze dat ten minste openlijk durven zeggen. Zolang men kiest voor symbolische ingrepen in plaats van een efficiënte aanpak, zal het probleem niet verdwijnen.

Joods Actueel — Nochtans was het een socialistische excellentie die destijds de rijkswacht afschafte.

Jinnih Beels — Dat maakt de beslissing niet minder fout, maar ik blijf erbij dat de inzet nu symboolpolitiek is. De bescherming van de Joodse gemeenschap is essentieel. Daarom moet dit ten gronde worden aangepakt en moeten de juiste middelen worden vrijgemaakt.

Joods Actueel — Steeds meer politici, onder wie Prévot en Mahdi, spreken over ‘genocide’ in Gaza. VRT-journalisten lijken dat woord zelf te mijden, maar laten het wel door anderen gebruiken. Jodenhaat wordt vaak gekenmerkt door obsessie en selectiviteit. Zie jij die kenmerken ook in de manier waarop Israël wordt behandeld?

Jinnih Beels — Toch waarschuw ik zelf uitdrukkelijk — ook tegenover Joodse vrienden — om ‘antisemitisme’ niet te snel te gebruiken, net zoals ‘racisme’ niet bij elke kritiek van toepassing is. Ik vrees dat door inflatie van deze termen hun kracht en geloofwaardigheid worden uitgehold, juist voor wie er werkelijk slachtoffer van is. Er is slechts één juridisch vervolgbare vorm van antisemitisme, namelijk negationisme. Het hebben van een negatieve mening over een gemeenschap — hoe betreurenswaardig ook — is op zich niet strafbaar zolang men niet tot geweld aanzet. Volgens hetzelfde principe beoordeel ik het gebruik van het woord ‘genocide’ in de context van Gaza: genocide vereist een bewezen intentie, die juridisch niet is aangetoond, hoe schrijnend de situatie in Gaza ook mag zijn. Rwanda is een voorbeeld van wat genocide werkelijk inhoudt. Ik kan mijn collega’s en alle beleidsmakers enkel maar oproepen tot intellectuele eerlijkheid: zware termen bewaren voor situaties die het gebruik ervan rechtvaardigen, in plaats van ze retorisch in te zetten om het eigen gelijk te versterken. Voor beide kampen is het vooral belangrijk dat ze naar elkaar luisteren. Ook al zijn ze het niet met elkaar eens, dan nog kunnen ze er hun voordeel mee doen door respectvol in debat te gaan. Een andere mening triggert mij juist en helpt me om mijn eigen standpunten bij te stellen of, in het andere geval, beter te formuleren.

Joods Actueel — Landen handelen doorgaans uit eigenbelang. Toch winnen BDS en economische boycotoproepen terrein, hoewel Europa economisch kwetsbaar is. Getuigt dat niet van een gebrek aan geopolitiek pragmatisme? Carrefour bouwt af in België, maar groeit sterk in Israël. Hoe verklaar je dat?

Jinnih Beels — Kleine landen als België kunnen zich niet de luxe veroorloven om vijanden te maken van grote handelspartners. Minder commentaar op buitenlandse politiek, die we trouwens niet van binnenuit kennen, is wenselijk. Meer focus op binnenlandse dossiers is de boodschap. In België heb je werkelijk bijna elke natie nodig om te overleven. Dus ik denk niet dat het een verstandige zet is dat zoveel politici zich geroepen voelen om bijvoorbeeld de Amerikaanse politiek te veroordelen. In alle bescheidenheid: ik ben geen Amerikaanse burger. Ik ben er nooit geweest. Dus ik voel me niet geroepen om voortdurend mijn mening te geven. We bekijken dat bovendien vooral vanuit ons Europese perspectief. Ik zou nogmaals alle beleidsmakers uitnodigen om meer betrokken te zijn bij hun eigen binnenlandse politiek dan commentaar te geven op de politiek van anderen.

Het is trouwens ook op die manier dat ik mijn standpunten over onze boeren kader. We zijn bijzonder zorgeloos omgesprongen met onze militaire verdediging, onze energievoorziening en onze infrastructuur. We hebben in tijden van grote welvaart ongeveer alles ontmanteld of uitbesteed. Gaan we nu ook nog onze voedselproductie naar de verdoemenis helpen?

Men verwijt mij dat ik een pleitbezorger voor de boeren ben, maar dat is mijn bevoegdheid. De manier waarop wij als samenleving de boeren de laatste jaren behandeld hebben, is onmenselijk. We hebben al hun dromen, hun zekerheden en hun toekomst ontnomen. En dan denk ik: dat zijn de mensen die ons van voedsel voorzien. Want zonder voedsel geen leven. Wie zijn wij in Vlaanderen om plots te doen alsof we heiliger zijn dan de paus en zoveel regels op te leggen dat boeren hun werk niet meer kunnen doen? Waarom zou ik niet voor hen vechten? Ik wil graag dat mijn zoon te eten heeft. Of gaan we ook daar nog eens in de fout en afhankelijk worden van derden voor ons voedsel? Zonder voedsel geen leven en zonder boeren geen voedsel. En dat is geen exclusiviteit van CD&V, hoe ze het ook draaien of keren.

Joods Actueel — Na je conflict met Vooruit: waar ligt je politieke toekomst? Was het gesprek met Van Grieken een sollicitatie bij het Vlaams Belang?

Jinnih Beels — Verre van. Ik hoor daar niet thuis.

Joods Actueel — En waar dan wel? Bij de N-VA? Met De Wever kon je goed samenwerken.

Jinnih Beels — We zullen zien wat er gebeurt — een paar jaar in de politiek is een eeuwigheid. Er zullen zich misschien ook nog andere mogelijkheden aandienen.