• Woensdag, 29 Maart 2017
  • 2 Nisan, 5777
  • Laatste update 29 Maart 2017 12:22

Categorie Archief: WOII & Holocaust

Verzamelplaats voor artikels over de Tweede Wereldoorlog en de jodenuitroeiing. Hier brengen we o.a. boekrecensies, artikels over historische gebeurtenissen, het verzet, enz.

Amateurtoneelgezelschap uit Geistingen scoort met Dagboek van Anne-Frank uitverkochte voorstellingen

Het is geen vanzelfsprekende keuze voor een amateurgezelschap om "Het dagboek van Anne-Frank" op het podium neer te zetten maar de Koninklijke Toneelgroep Kunst Adelt uit Geistingen (Kinrooi Limburg) deed het en met succes. Vorige vrijdag 2 december speelde het gezelschap de laatste voorstelling, in een regie van Jos Rutten, en  zoals de vorige voorstellingen was ook nu de zaal volledig uitverkocht. Op het podium werd het Achterhuis waar Anne-Frank destijds onderdook gereconstrueerd, een regievondst die het publiek letterlijk een bijzondere inkijk op de dramatische gebeurtenissen bood. Joods Actueel vroeg aan acteur Jaak Smeets, die ook secretaris van de vereniging Kunst Adelt is, waarom er voor deze geschiedenis opteerd werd.   "Ook de jeugd had dit moeten zien" Waarom kozen jullie voor deze geschiedenis? Naar aanleiding van de ‘Rechten van het kind’ liep onze regisseur Jos Rutten al geruime tijd rond met het idee om het ‘Dagboek van Anne Frank” als het ware tot leven te brengen. Vele mensen uit onze streek kennen de geschiedenis van Anne Frank wel en hebben het dagboek gelezen. Via een tentoonstelling over Anne Frank in Maaseik en op andere plaatsen, groeide de gedachte bij onze regisseur nog sterker richting ‘dagboek tot leven brengen’. Er is geen betere manier om een dagboek tot leven te brengen door de teksten uit het dagboek te horen uit de monden van acteurs van vlees en bloed, door de dagdagelijkse situaties in dat huis te delen met het publiek, door de geschiedenis van ‘toen’ naar het ‘nu’ te brengen.   Welke invloed heeft het stuk op de acteurs uitgeoefend ten aanzien van hun inzicht in de problematiek van Joodse families tijdens de nazi-bezetting? Wat direct opviel in dit verband, is het feit dat het hier gaat om heel gewone mensen. Een voorbeeld: Joodse families vertrokken al een heel tijdje voor de oorlog reeds uit Duitsland weg. Blijkbaar was de dreiging in 1933 al zo erg. Ook de gewone mens voelt dat blijkbaar. Er waarom dan niet verder trekken, naar veiliger oorden, zoals Mr. Van Daan had gewild? Weerom komt hier de aard van de gewone mens naar boven en is het Mevr. Van Daan die geen afscheid kon nemen van haar bezittingen. Nog een voorbeeld: Als er mensen van verschillende families samenkomen (door het noodlot samengebracht worden), dan ontstaan er relaties (zoals tussen Peter en Anne), worden relaties sterk op de proef gesteld (tussen Otto en Edith), worden relaties die niet goed waren nog slechter (tussen Mr. En Mevr. Vandaan), worden relaties uitvergroot en heel zichtbaar (tussen Margot en Anne, tussen Anne en Mr. Van Daan), worden functies versterkt (zoals die van tandarts, de ‘geleerde’ Dussel, die in heel wat benarde situaties een verklaring tracht te vinden als bijv. de telefoon gaat op een abnormaal moment, als er een inbreker of dief is geweest, als de man uit Utrecht Kraler in het kantoor aanspreekt over ‘stond daar geen boekenkast?’); zoals die van Otto, die als bedrijfsleider, altijd tracht te bemiddelen, die beslissingen neemt en er niet op terugkomt, die ‘wijs’ handelt. De problematiek van Joodse families tijdens de nazi-bezetting komt tot uiting zoals in elke familie, vermoeden we, die moeten onderduiken. De problematiek willen we niet benaderen als een geschiedkundig feit, zoals het in de geschiedenisboeken staat, maar als iets wat mensen zelf overkomt. Het zit hem in de angst, de hoogoplopende emoties, het gevoel opgesloten te zitten in zichzelf, enz. De regisseur heeft dankzij zijn inventiviteit een heel goede manier gevonden om de overgang tussen alle delen ‘soepel’ en bijna vanzelfsprekend te laten verlopen. Bijna geruisloos werd het publiek van de ene scène naar de andere geloodst. Maar de sterkste kracht van onze regisseur bestond erin om ons onder te dompelen in wat het is om opgesloten te zitten, wat het is om angst te hebben, maar om ook blij te zijn op die schaarse momenten dat men blij kon zijn. Hoeveel keren hij dat gevoel heeft overgebracht, is niet tellen. Met andere woorden, dankzij de regisseur, hebben wij als acteurs ‘leren’ voelen. De gevoelens die achter de woorden van Anne Frank zaten heeft hij ons ‘leren’ voelen. Dit was prachtig. Wat de acteurs opviel was ook het feit dat, indien mensen zo kort bij elkaar zitten, er spanningen ontstaan en weer wegebben. Het is een golfbeweging, maar sterker dan in het dagelijkse leven. Mensen die ondergedoken zitten voelen blijkbaar iets opkomen, zoals angst, en versterken dat onder elkaar door dingen te zeggen, zodat alles nog erger wordt. Het ergste is, zoals vele acteurs het ervaren, de voortdurende angst, de constante dreiging om ontdekt te worden en dan te moeten sterven. Dit leidt op het laatste (na 2 jaar) tot uitspraken als (van Margot) “ik zou willen dat er een eind aan kwam”, of het nu een goed eind zou zijn nl. bevrijding, of een slecht eind nl. gedood worden, toch nog liever één van beide dan leven in onzekerheid. Onze regisseur heeft die voortdurende angst zeer goed in de verf gezet door telkens iets onverwachts heel duidelijk in te bouwen (het geblaf van een hond, een sirene die loeit, een klok die slaat, geschreeuw van Anne, enz.), waardoor het publiek zich elk moment kon verwachten aan iets. Tijdens een gewoon voortkabbelende tekst die gezegd werd, gebeurt er weer iets onverwachts. Dat houdt mensen alert. Ook viel het ons op, dat we ons eigenlijk niet kunnen voorstellen wat het is om te ‘moeten’ samenleven met elkaar. Onderduiken leidt op die manier tot een, als het ware, mensen opsluiten in een soort gevangenis. Enerzijds zijn ze vrijwillig in de gevangenis terecht gekomen (ze kozen ervoor om onder te duiken), anderzijds zijn ze verplicht met elkaar om te gaan (gedwongen collocatie). Dit geeft blijkbaar spanningen bij de mens. Dit is een abnormale situatie en die heeft noodzakelijkerwijs geleid naar abnormale gevoelens bij alle bewoners. Nog een ervaring die de acteurs deelden, was het feit dat godsdienst zo belangrijk wordt in tijden van miserie en onzekerheid. Het samen zingen van het Chanukalied, het bidden, bracht rust en vertrouwen.   Hopelijk was het publiek dat naar dit toneelstuk kwam kijken er zich van bewust dat ze niet keken naar wat zich afspeelde in dat huis, maar wat Anne dacht, wat Anne voelde, wat Anne zag dat er zich afspeelt. Het publiek kijkt als het ware door de ogen van Anne. Omdat het toneelspel gebaseerd is op het dagboek van Anne, is ook alles wat men te zien krijgt, gekleurd door de gedachten van Anne. Wij kijken met de ogen van een kind naar alles wat gebeurt. Was er belangstelling voor de voorstellingen? Jazeker. Elke voorstelling was volledig uitverkocht. Ook de belangstelling voor dit stuk was blijkbaar al bij het zien van de affiche, aanwezig. Daarom heeft onze PR-man ervoor gekozen om het typische beeld van Anne te tonen, het beeld dat iedereen kent. En hoe reageert het publiek op deze productie? Het publiek was ontroerd en reageert positief op de beperkte ruimte van het kleine decor met alle kamers erop (waarvan het ontwerp eerst in 3D op computer werd gemaakt, om zicht vanuit alle hoeken van de zaal na te gaan); de sobere decorstukken; filmfragmenten van de oorlog (o.a. deportatie); Anne die aan een schrijftafeltje bij een licht van een lamp in haar dagboek schrijft terwijl we de tekst, die ze schrijft, horen; de voortdurende onderbrekingen met iets dat onverwacht gebeurt (een bom, een torenklok, Hitlertoespraak, invasieaankondiging, blaffende hond, enz.); het binnenvallen van de SS in de laatste seconden van het stuk. Het publiek vond ook dat de ‘jeugd’ dit stuk moest gezien hebben. Er zijn mensen die tijdens het stuk echt angst hebben gehad. Ook een zucht van ‘gelukkig is er ook soms nog blijheid’, was zeker aanwezig (zoals tijdens de scène waar de cadeautjes uitgedeeld worden). Mensen genieten ervan om van de ene emotie in de andere terecht te komen, als ze meeleven met de ruzie tussen mensen, met het verdriet van een moeder, met de puberteit van Anne, de rust van de stilte, de ingetogenheid van het lied, de verliefdheid van Anne en Peter, de angst voor het onverwachte, duizende emoties die elkaar opvolgen, in een dreigend kader, alsmaar verder … tot het doek valt.

Wie weet meer over zeldzame foto over Jodendeportatie ?

Wie herkent iets of iemand op deze foto? Dat is de vraag die Herman Van Goethem, historicus en curator van het nieuwe Holocaustmuseum in Mechelen via de media wereldkundig maakt. Het is een van de zeldzame foto's van de Jodendeportatie in ons land die onlangs terug is opgedoken. De foto

De hulpvraag van onderzoeker Johan Braat

In zijn boek De Joodse gemeenschap in Roosendaal, voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog dat eerder dit jaar verscheen behandelt auteur Johan Braat de deportatie van de Joden in de gemeente Rosendaal (Nederland) . Tijdens de voorstelling van dat boek werd postuum aan Petrus van Zantvliet de onderscheiding "Rechtvaardigen onder

Fotograaf Eric Roevens stelt ‘160275’ voor in Nijlen

160275 is de titel van de expositie met werk van fotograaf Eric Roevens die nog tot eind november in de patio van het gemeentehuis te Nijlen is te bezichtigen. Het werk van Roevens is geïnspireerd door de gebeurtenissen tijdens de Holocaust.

Gent herdenkt Kristallnacht nabij ‘onverzorgd’ monument

Op zondag werd in Gent de jaarlijkse herdenking gehouden voor Kristallnacht, dat is de avond waarbij , kort voor de aanvang van  WOII,  tienduizenden joodse winkels kort en klein werden geslagen in Duitsland. Het was de eerste echte aanzet tot openlijke haat en agressie tegen de Joden.

Herdenkingswandeling Sjoah-slachtoffers in Antwerpen

Aanstaande zondag, 13 november, staat voor de Gemeenschap van Sant'Egidio in het teken van haar jarenlange vriendschap met de Joden en de herinnering van de Shoah. Die dag is ook David Brodman, opperrabbijn van Savyon in Israël en al jarenlang een trouwe vriend van Sant'Egidio, te gast. Rabbijn Brodman neemt geregeld deel aan de internationale vredessamenkomsten in de

Toespraak Sam van Rooy bij de herdenking van Mala Zimetbaum

De jaarlijkse plechtigheid die B’nai B’rith Antwerpen organiseerde ter nagedachtenis van de vermoorde Antwerpse heldin Mala Zimetbaum lokte dit jaar veel publiek. Een verslag van deze avond kan u terugvinden in onze eerstvolgende editie. Voo wie er niet bij kon zijn brengen wij hier de integrale speech van Sam Van Rooy,

Wetenschappelijk onderzoek naar collaboratie lijkt maat voor niets

“Bedoeling was het SOMA-rapport in de senaat te bespreken, dat is er nooit van gekomen" Lieven Saerens "Het baart zorgen dat de wetenschappelijke kennis nauwelijks een rol van betekenis speelt” Nico Wouters Wetenschappelijk onderzoek naar collaboratie lijkt maat voor niets Guido Joris Het afgelopen jaar was het jaar van de amnestie-incidenten, het begon eigenlijk al in

De ‘trein naar de hel in Diksmuide’ binnenkort verfilmd

Op een persconferentie kondigde het stadsbestuur van Diksmuide vorige maand aan dat de verzetsactie uit WOII, waarbij Joden uit een trein bevrijd werden, en opgevangen in hun stad zal worden verfilmd door regisseur Miek Van Hoggenbemt. Ook bereidt het stadsarchief van Diksmuide een boek voor over deze uitzonderlijke deze bevrijdingsactie, daarvoor

Boek: De cirkel, de geschiedenis van een Joodse familie

Als kind ziet Marja Pinckaers samen met haar grootmoeder televisiebeelden van de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Ze leest erover wat ze maar kan vinden. Op haar zeventiende schrijft ze in de schoolkrant: ‘Ik ben Jood’. ‘Jood-zijn’ laat haar niet los. Ze wil weten wat er in de oorlog met

Lezing over protestants netwerk om Joden te redden in Antwerpen

Jan Maes is godsdienstleraar en historicus. Hij begon in  2004 aan een onderzoek dat moest resulteren in materiaal waarmee godsdienstleraren de Holocaust in hun lessen ter sprake konden brengen. Maes wist vanuit zijn praktijkervaring al dat de meeste leerlingen aan een 'holocaust-vermoeidheid' leden. "Voor mijn leerlingen was en is die gruwel verbonden met

Boekbespreking, ‘Exorcising Hitler’ van Frederick Taylor

Bij de verovering van Duitsland in 1944-1945, waren de Geallieerden ervan overtuigd dat de militaire overwinning niet voldoende zou zijn. Het land moest ook met wortel en al gezuiverd worden van de lieden die tussen 1933 en 1945 zoveel onheil en nooit eerder geziene wandaden hadden veroorzaakt. Nazi’s mochten geen functies

Antwerpenaar Dov Nasch – vijf kortfilms en één boek

Dov Nasch was veertien toen hij met zijn moeder, zijn jongste broer Emil en drie zussen vanuit Hongarije naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau werd gedeporteerd. Onmiddellijk bij aankomst werd hij van zijn moeder en broer gescheiden. Zij gingen rechtstreeks naar de gaskamer, de drie zussen naar een werkkamp. Dov zou als

Proces Eichmann in zijn geheel online te bekijken

Vijftig jaar geleden begon in Jeruzalem het proces tegen nazi-kopstuk Adolf Eichmann. Op een speciaal YouTube-kanaal is deze rechtszaak tegen Eichmann sinds kort in zijn geheel te bekijken. Historiek.net Adolf Eichmann, ook wel de architect van de Holocaust genoemd, was tijdens de oorlog verantwoordelijk voor transporten naar concentratie- en vernietigingskampen. Na de

Rechtzetting voor misleidende Knack cover

Knack publiceerde twee weken geleden op de cover (Knack nr. 21) een Jodenster met daarin de tekst 'VNV en Vlaamse SS waren niet in Joden geïnteresseerd'. De cover was een verwijzing naar het interview met de Duitse Holocaustresearcher prof. dr. Insa Meinen dat het magazine publiceerde. Meinen legt in haar

De pijn van het verleden: waarom het moeilijk blijft om de collaboratie te ‘vergeten’

Eigenlijk is het louter een formaliteit: wanneer een parlementslid een wetsvoorstel indient, moeten diens collega's eerst oordelen of ze het wel in overweging zullen nemen. Ze antwoorden daar altijd positief op; de inhoudelijke bespreking en stemming volgen later. Met één uitzondering: wetsvoorstellen die collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog amnestie willen

Holocaustresearcher niet te spreken over jongste cover van Knack

De Duitse Holocaustonderzoekster Insa Meinen is “gechoqueerd” door de jongste cover van Knack, zo zei ze gisteren zelf tijdens de publieke voorstelling van haar boek over de Holocaust: “Dat heb ik nooit gezegd, mijn woorden werden geïsoleerd om een verkeerde indruk te wekken.” Michael Freilich verdenkt het weekblad ervan te

Gewezen Joodse oorlogskinderen in Vlaanderen gediscrimineerd

Parlementslid Zoë Genot (Ecolo) toonde vorige maand met een vraag aan minister van Landsverdediging Pieter De Crem een merkwaardige ongelijke behandeling tussen Franstalige en Nederlandstalige Joodse mensen die als kind ondergedoken waren in ons land.

Debat over Amnestie op ATV

Het programma 'Wakker op zondag' van ATV besteedde dit weekeinde aandacht aan het amnestiedebat. Aan het debat namen deel Publicist Marc Reynebeau, Freya Piryns (Groen!), Gerolf Annemans (VB) en Claude Marinower (Open VLD).
P 0256 [800x600]

Auschwitz-bord eindelijk hersteld

Het “Arbeit macht frei”-teken dat in Auschwitz werd gestolen en in drie stukken gezaagd is hersteld. Het ijzeren teken werd vorige woensdag in het laboratorium in het kampmuseum opnieuw aan het publiek voorgesteld.  Het herstellen van het vijf meter brede teken nam verschillende maanden in beslag. Het teken werd op 18

Lars von Trier schopt wild om zich heen en noemt zichzelf nazi

De Deense levende filmlegende Lars Von Trier noemde zichzelf op het filmfestival in Cannes ‘een nazi die niets tegen Joden heeft’. Von Trier die zijn nieuwste film ‘Melancholia’ kwam promoten deed naar verluidt de uitspraak bij wijze van grap.  Tijdens een persconferentie woensdag verklaarde hij: “ik ben een nazi” en hij

André Gantman niet akkoord met resultaten Nederlands onderzoek

Trauma's worden transgenerationeel overgedragen, tenminste dat wordt algemeen aangenomen. Een prestigieus Israëlisch-Nederlands onderzoek aan de universiteit van Leiden, waarbij ondermeer de hoeveelheid stresshormoon in het bloed gemeten werd bij Joodse proefpersonen, concludeerde vorige maand echter dat er geen trauma’s van de ene generatie naar de andere worden overgedragen. Ruth Joos

Joods Forum vindt vraag ontslag minister De Clerck voorbarig

Het Simon Wiesenthal Centrum heeft vandaag bij premier Yves Leterme aangedrongen op het ontslag van justitieminister Stefaan De Clerck (CD&V). De Joodse mensenrechtenorganisatie neemt De Clerck op de korrel omwille van zijn omstreden uitspraken over de collaboratie. Het secretariaat van de premier  Leterme bevestigde  aan Joods Actueel dat dit bericht op

25 mei: lezing over protestantse redders tijdens WOII

"Omstanders, slachtoffers, daders en hun betrokkenheid bij een informeel protestants netwerk dat Joden trachtte te redden in de omgeving van Antwerpen en te Leuven tijdens de nazibezetting" dat is het thema van de lezing

Dan toch rechtzetting van Stefaan De Clerk over amnestieuitspraken

Er volgde vanavond een "verduidelijking" in de vorm van een communiqué van justitieminister Stefaan De Clerck. Er was grote ophef ontstaan na diens uitspraken dat het na 60 jaar "misschien tijd was om te vergeten". In het communiqué heet het dat de minister "verzoenen" in plaats van "vergeten" bedoelde. De minister

Eerherstel voor Oostendse leerlingen 66 jaar na datum

Op vrijdag 6 mei werden de namen van de Joodse leerlingen aangebracht aan het herdenkplaat in het Atheneum van Oostende. In de editie van 11 mei kunt u hierover een verslag lezen. Westvlaanderen TV maakte deze reportage.

Toespraak van Mark Eyskens bij de herdenking voor de Shoah

Met de shoah heeft het antisemitisme zijn meest verregaande en afgrijselijke toepassing gekend, die verder gaat dan alleen maar het plegen van misdaden tegen de menselijkheid door beroepsverbod, discriminatie, willekeurige aanhoudingen, executies zonder vorm van proces, folteringen, vergassing, enzovoort. In wezen gaat de Shoah, het joodse volk aangedaan, over veel

Nederlands journalist vraagt Bondsdag hulp bij geweigerde uitlevering Klaas Faber

In een open brief aan het Duitse parlement heeft de Nederlandse journalist Arthur Graaff aangedrongen op actie in de zaak Klaas Carel Faber. De tot levenslang veroordeelde oorlogsmisdadiger leeft nog steeds vrij in Ingolstadt in Duitsland. maar de Beierse justititie heeft nu besloten hem niet uit te leveren. De hoofdofficier

Dilbeek: Muziek van Theresienstadt Ich wand’re durch Theresienstadt

Muziek van Theresienstadt Ich wand’re durch Theresienstadt, onder die naam ging op 8 april in het Dilbeekse Cultuurcentrum de Westrand een concert door met muziek van Joodse componisten uit Theresienstadt. In Terezin beleefden de kampbewoners ongetwijfeld de meest tragische momenten van hun leven. Terezin, Theresienstadt, was tijdens de Tweede Wereldoorlog